Een woning of gebouw wordt als verwaarloosd beschouwd als het zichtbare gebreken of tekenen van verval vertoont aan de buitenkant, zoals aan muren, daken en ramen. De binnenkant telt niet mee; het gaat om wat zichtbaar is vanaf de openbare weg.
Tot en met 2016 beheerde het Vlaams gewest een register van verwaarloosde panden. Sinds 1 januari 2017 ligt de verantwoordelijkheid voor het bestrijden van verwaarlozing volledig bij de lokale besturen. Het gewest geeft alleen de hoofdlijnen aan.
Verwaarloosde woningen beïnvloeden de uitstraling van de leefomgeving negatief. Daarom hebben Beersel, Halle en Sint-Pieters-Leeuw een gemeentelijk reglement opgesteld voor de registratie en heffing op verwaarloosde panden. Dit reglement legt de procedure uit voor registratie en mogelijke heffingen. In sommige gevallen kun je vrijstelling krijgen van de heffing, bijvoorbeeld als je in je enige woning woont.
Om verwaarlozing van gebouwen en woningen tegen te gaan heft het lokaal bestuur een belasting op de eigenaars van verwaarloosde gebouwen en woningen.
Om de leegstand, de verkrotting en de verwaarlozing van bedrijfsruimten te voorkomen en te bestrijden, heft het lokaal bestuur opcentiemen op de gewestelijke heffing ter bestrijding van leegstaande en verwaarloosde bedrijfsgebouwen.